TRẦN ĐÌNH VŨ      (K28)

I ) Phần mở đầu :

a ) Lý do và mục đích chọn đề tài này :

- Để tìm hiểu rõ thêm về một số bố cục cho từng chất liệu trong nghệ thuật điêu khắc , bài viết nghiên cứu và tìm hiểu để nâng cao vốn hiểu biết của mình về từng chất liệu để xây dựng bố cục cho phù hợp .

b ) Gới hạn chọn đề tài :chỉ nghiên cứu và đi sâu trong từng chất liệu thường dùng trong điêu khắc, ví dụ : như đồng , đá , xi măng , nhôm , composite , gỗ .v.v.

- Qua đó chúng ta có thể phân tích trong mỗi chất liệu để xây dựng bố cục cho thích hợp …

c ) Tính cấp thiết của đề tài này:

- Đây là một đề tài mà chúng ta rất cần nghiên cứu và đi sâu để tìm hiểu nó quan trọng như thế nào trong lĩnh vực điêu khắc . Chúng ta cần phải quan tâm nhiều hơn nữa trong khi sáng tác để gắn chất liệu cho phù hợp …

d ) Phương pháp nghiên cứu :

- Để nghiên cứu đề tài này trước hết chúng ta cần phải biết rõ về từng chất liệu nói trên , để đưa bố cục vào cho phù hợp  .v.v. và có thể tham khảo thêm một số tài liệu của những người đi trước để hiểu thêm và sâu hơn nữa của từng chất liệu khi đó chúng ta có thể phân tích chính xác , lý giải một cách có căng cứ để giúp người đọc hiểu thêm về chúng …

II ) Phần nhập đề : . ……Muốn đạt được những thành quả đó thì người nghệ sỹ cần có một bề dày kinh nghiệm trong việc sáng tác nghệ thuật đó là chọn bố cục và chất liệu cho phù hợp , Hiểu được nguyên tắc của từng chất liệu và ngôn ngữ của nó sẽ đem lại hiệu quả tốt trong việc sang tác nghệ thuật .   

III ) Nội dung :

- . Điêu khắc là một loại hình nghệ thuật . các chất liệu thường dùng như gỗ , đá , đồng , thạch cao, đất nung v.v. là phương tiện để thể hiện nội dung tác phẩm nếu như hội họa thể hiện sự vật bằng đường nét , màu sắc , hình mảng trên mặt phẳng của giấy , vải , gỗ với những phong cách đa dạng , phong phú , thể hiện không gian ba chiều trên mặt phẳng hai chiều thì điêu khắc lại có ngôn ngữ là hình khối ba chiều để biểu đạt sự vật và hiện tượng của xã hội . Nó chiếm một thể tích cụ thể trong không gian và ta có thể sờ thấy được . Điêu khắc thường xuyên có mặt trong đời sống con người , nó giúp cho các loại hình nghệ thuật khác phong phú hơn rất nhiều và thể hiện rất rõ nét trong các đồ dùng hàng ngày như các sản phẩm bằng gỗ , đá , đồng , gốm  … từ những dụng cụ cầm tay như : tẩu hút thuốc , gậy , chống ,… đến hàng trang sức như : vòng xuyến , nhẫn hoặc các bộ bàn ghế chạm trổ và đặc biệt là trang trí đình chùa cũng  như  trong kiền trúc, nhà ở … ngoài ra , điêu khắc còn góp phần to lớn vào những công trình trang trí ngoài trời như : tượng đài , tượng vườn và những công trình nghệ thuật có quy mô lớn được đặt tại những nơi trang trọng , trong trung tâm thành phố , công viên , di tích lịch sử cách mạng . Nó chuyển tải những nội dung tư tưởng to lớn hoành tráng và làm nhiệm vụ giáo dục tư tưởng con người tô đẹp cho các công trình văn hóa nơi ở , nơi sinh hoạt vui chơi giải trí . Tất cả những loại hình nghệ thuật đều có sự liên kết và hổ trợ cho nhau để mang lại xúc cảm thẩm mỹ cho con người . Tượng gắn liền với môi trường , với kiến trúc và thiên nhiên , góp phần tạo nên những cảnh quan đẹp , những môi trường văn hóa và giá trị nghệ thuật làm rung đông lòng người .

Khi nói đến các tác phẩm điêu khắc người ta luôn nghĩ ngay đến những chất liệu đã tạo ra chúng, những chất liệu có tính bền vững như gốm, gỗ, đá , đồng sắt thép …và sự công phu của quá trình lao động sáng tạo vất vả của các nhà điêu khắc. Khi ngắm các tác phẩm điêu khắc người ta khó cưỡng lại ước muốn được sờ vào chúng như để cảm nhận được nhiều hơn sự hấp dẫn của chất liệu và sự thành công khi sáng tác bố cục cho phù hợp của người tạo ra chúng. Thật vậy, chất liệu hay bố cục điêu khắc không những gây ấn tượng hấp dẫn người xem bởi tính nghệ thuật , mà còn tạo nên sự say mê sâu lắng trong lòng  người xem bằng ngôn ngữ biểu cảm riêng của từng chất liệu. Đó chính là tinh thần, là hồn của sự thành công trong chất liệu, một yếu tố quan trọng không thể thiếu trong một tác phẩm điêu khắc. Nó giúp cho tác phẩm thăng hoa và sống lâu hơn trong lòng ngưòi xem . Điều đó cho thấy không thể thiếu tư duy bố cục và chất liệu khi nhắc đến một tác phẩm điêu khắc hay nói cách khác nếu thiếu sự hiểu biết về  khối hay chất liệu nào  đó , tượng điêu khắc không thể gọi là tác phẩm đẹp . Vì nếu  chất liệu điêu khắc chỉ là loại vật chất có tính bền vững để chuyển bố cục từ tượng đất sang , thì có lẽ không cần nhà điêu khắc nữa , mọi người cũng có thể làm được , ngành  hội họa chẳng cần phải chia làm nhiều khoa khác nhau . Cách sắp xếp thứ tự trong tư duy tạo hình của nhà điêu khắc rất cần thiết đó là phải biết rõ  như thế nào về một không gian lí tưởng dự kiến làm nơi đặt tượng, chọn chất liệu phù hợp rồi mới tư duy bố cục và thủ pháp thực hiện .

a ) Sự tương quan giữa ánh sáng và khối :

- Ánh sáng, bóng đổ, khối , chất liệu và cấu tạo bề mặt vật chất cũng là tác phẩm nghệ thuật , là những yếu tố cần thiết hỗ trợ cho các hình thái biểu hiện tạo hình .  diện và khối là những yếu tố hình học có khả năng tạo ra sức biểu hiện cao trong nghệ thuật tạo hình . Tất cả những hình thái nghệ thuật tạo hình nói chung đều được tạo thành bởi  diện , khối và ánh sáng . Trong  nghệ thuật tạo hình đường nét, khối và ánh sáng là vấn đề không thể thiếu được , nó có sự tương tác qua lại ,bổ sung cho nhau để làm nên một tác phẩm có giá trị thẩm mỹ cao , nhờ có ánh  sáng  mà  chúng  ta có  thể  nhìn  thấy tất cả hình ảnh sự vật biến đổi theo thời gian đó là sáng và tối trong nghệ thuật cũng giống như sự quan hợp cho tất cả mọi loài trên trái đất , ánh sáng  rất cần cho sự sống và để cho chúng ta phân biệt được không gian hay thời  gian đâu là sông đâu là núi hay đâu là những bái cát gồ ghề mênh mông trải dài la . Chính vì ánh sáng rất cần cho sự sống cũng như trong nghệ thuật nhất là trong lĩnh vực Điêu khắc nhờ có ánh sang mà chúng ta biết đâu là đường nét và hình khối hay là những nhịp điệu thay đổi theo không gian của một tác phẩm có giá trị , v í  d ụ  ánh sáng buổi chiều sẽ làm biến đổi một tác phẩm nghệ thuật theo một chiều hướng khác gây cho ta có một cách nhìn mới mẽ hơn , thú vị hơn . Một buỗi sáng sớm khi tiết trời đang còn say giấc , cây cối vấn còn  trong giấc ngủ ,mọi vật cứ bình yêu bất động , ánh sang cứ mờ mờ ảo ảo , ta có thể quan sát một tác phẩm để mà chiêm ngưỡng vẽ đẹp của nó trước một không gian yên tĩnh . Thật hiền từ và nhẹ nhàng làm sao như một người mẹ hiền , nhẹ nhàng và trầm tư . Đó chính là một tác phẩm nghệ thuật được đặt trong một không gian huyền ảo thiếu ánh sang hay chúng ta cố tình đặt nó ở không gian hay thờì điểm đó theo ý đồ của tác giả để nói lên chủ đề hay một ý tưởng trong tâm hồn  ẩn chứa bên trong tác phẩm đó . Khi chúng ta thưởng thức một tác phẩm được đặt tại một không gian ánh sang đầy đủ thì khác rồi nó mạnh mẽ kiêu xa như hòa cùng thiên nhiên tưng bừng ngày hội , những âm thanh tiết điệu , những đường nét uyển chuyển , mãng khối được phô trương một cách mạnh mẽ đó là nhờ có ánh sang , cái mà thiên nhiên đã ban tặng cho chúng ta . Chính vì thế ánh sang và khối luôn luôn có sự tương quan lẫn nhau , là cái rất cần thiết cho nền nghệ thuật Điêu khắc nói riêng và cho cả nền  mỹ  thuật nói chung .

b ) Các yếu tố ảnh hưởng đến chất liệu  :

- Bố cục về chất liệu gỗ : Có thể nói rằng gỗ là nguyên liệu được sử dụng phổ biến trong điêu khắc , kiến trúc , trong vật dụng sinh hoạt hàng ngày cũng như trong nghệ thuật . Chất liệu gỗ cho phép người thợ sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau: chạm, khảm, điêu khắc ... với nhiều đường nét tiểu tiết,cầu kỳ. Tuy vậy, kỹ thuật tạo hình cũng như những kiểu thức thể hiện trong điêu khắc gỗ, ngoài sức phản ánh về trình độ thẩm mỹ, còn mang những thông tin tiềm ẩn về thân phận, tính cách, trình độ của người nghệ sĩ.( Những mảng điêu khắc gỗ trong kiến trúc chùa mà Thích Đại Sán mô tả, phần nào cho thấy sự đầu tư trong việc xử lý kỹ thuật: "... Trong chùa, cột, kèo chạm trổ rất tinh xảo" (Thích Đại Sán, 1963:199).

+ Không tồn tại lâu ở ngoài trời .

+ Cho phép ta chạm khắc có nhiều chi tiết , cầu kì .

+ Hạn chế dung những mãng lớn và vuông .

-         Bố cục về chất liệu đá .

Đá là loại chất liệu có đặc điểm bền vững, có thể tồn tại lâu dài trước sự khắc nghiệt của thời tiết, đồng thời khả năng chịu lực tốt, nên được sử dụng trong một số công trình kiến trúc, như bia, bậc cấp, cột đá táng... Tuy trên nền chất liệu cứng, nhưng ta củng có thể chạm khăc , mà vẫn thể hiện được những chủ đề với những đường nét mảnh mai, mềm mại, tinh tế, như kỹ thuật chạm rồng trên trán bia ở chùa Quốc Ân theo (Nguyễn Hữu Thông, 1993:161-163), hay đường hoa văn kẽ nối xẻ dọc chiều dày thân bia làm giảm nét nặng nề ở chùa Thiên Mụ (Nguyễn Hữu Thông, 1992: 121; Xem nội dung văn bia trong Thích Đại Sán, 1963: 283-284). Đặc biệt là ký thuật điêu khắc tượng đá, như tượng Quan Âm (chùa Hà Trung) (Nguyễn Hữu Thông, 1993:209).

Và trong nghệ thuật viên lâm, đã có vai trò quan trọng bên cạnh cây lá, tạo nên không gian thiên nhiên thu nhỏ hoàn chỉnh, "núi giả đá quý, ao vuông hồ quanh, cầu vòng thuỷ tạ" (Lê Quý Đôn, 1977:112).

  + Dùng những mảng khối lớn mạnh mẽ .

+ bố cục phải đông đặc .

+ Hạng chế dùng những mãng nhỏ và rời rạc , nó dể bị gãy và rạng  nức .

-          Bố cục về chất liệu đồng .

-         Tương tự như đá, đồng cũng là nguyên liệu có tính bền vững cùng với thời gian, phổ biến trong đời sống sinh hoạt của người dân , từ những sản phẩm có kích cỡ lớn đến những vật dụng nhỏ, trong nhiều mục đích khác nhau.( Từ một trọng trấn của Bắc Hà, Đàng Trong đã phát triển thành một vùng độc lập, và chính quyền họ Nguyễn ngày càng thể hiện tư tưởng cát cứ rõ nét. Để khẳng định sức mạnh, nói cách khác là từng bước chính thống hoá vương quyền là việc cho ra đời các ấn bằng đồng: ấn quốc bảo (1709), trên có khắc dòng chữ: "Đại việt quốc Nguyễn chúa vĩnh trấn chi bảo"; ấn long tỷ nhỏ (1710) với 8 chữ khắc nổi: "Thủ tín thiên hạ văn vũ quyền hành" (QSQ triều Nguyễn, 1962:170,172).Cùng với việc xác định chủ quyền là thực hiện chính sách phát triển thương nghiệp để phát triển kinh tế, củng cố sức mạnh quân sự. Bên cạnh sử dụng đồng tiền cũ của nhà Lê, triều Khang Hy của nhà Thanh, chính quyền họ Nguyễn đã cho đúc tiền riêng để tiện việc giao thương, buôn bán. Buổi đầu đúc đồng tiền nhỏ bằng đồng, khắc chữ "Thái Bình" trên mặt (QSQ triều Nguyễn, 1962:189). Từ sau năm 1746, kỹ thuật đúc tiền kẽm được sử dụng, với tiền kẽm trắng bắt đầu được sản xuất và lưu thông ngày một rộng khắp. Buổi đầu, tiền kẽm được quy định theo mẫu của tiền Trung Quốc: "Vành tiền và chứ đề theo thể thức tiền Tường phù nhà Tống", nhưng dần về sau, một loại tiền mới đã ra đời, đó là tiên "Thiên minh thông bảo", với vành mỏng, được đúc bằng kẽm trẳng pha lẫn kẽm xanh (QSQ triều Nguyễn, 1962:209). ( Chu Quan Tiêm )

Trong chất liệu này người ta luôn tìm ra cho mình một hướng đi mới mẽ va phóng khoáng đó là do chất liẹu đã tạo ra chúng , thứ nhất là sự sang trọng  về chất liệu và  nó có tính bền bidẻo dai , chiệu đựng tốt trong mọi thời tiết và bền bỉ theo thời gian chính vì vậy người ta thường tạo cho nó một bố cục mạnh mẽ và cầu kỳ , chất liệu này có thể chiệu đựng tốt trong mọi hoàng cảnh , cho nên phải chọn một bố cục mang nhiều hình khối , đường nét chi tiết và nhỏ nhắn nhưng mà vẫn dữ được tính nghệ thuật cao . Trong bố cục đồng người ta không nên tạo cho nó có những đường nét sắt , mảng khối rộng và vuông .

- Bố cục về chất liệu gốm .

+ Đây là một bố cục rất đặc biệt , nhỏ nhắn người ta dùng để trang trí nhiều hơn .

+ Bố cục phải phóng khoáng .

+ Đường nét phải uyển chuyển , mảng khối tròn tròn đều đều để tạo cho ta một cảm giác nhẹ nhàng và duyên dáng .

+ Bố cục của gốm luôn luôn có sự liên kết chặc chẽ , uyể chuyển và có tính liên tục trong bố cục .  

c ) Các nguyên tắc.

 Khối .

+ Khối của điêu khắc không phải  là những khối vô tri vô giác mà chúng đều mang một ý nghĩa , một nội dung cụ thể nào đó . Qua mỗi tác phẩm điêu khắc nói riêng và sản phẩm điêu khắc nói chung , những nghệ nhân , những nghệ sỉ không phải chỉ muốn người xem thưởng thức tài hoa của mình về kĩ thuật chuyên môn , mà chủ yếu muốn gửi gắm vào đó những tâm tư , tình cảm , những nhân thức và sự suy nghĩ của mình về lý tưởng của con người trong xã hội và trên thế giới ; về thế gới nội tâm vô cùng phong phú và phức tạp của con người . Khác với điêu khắc có ngôn ngữ biểu đạt là khối hội hoạ có tiếng nói riêng là màu sắc và đường nét , hội hoạ cũng miêu tả con người , cảnh vật nhưng bằng màu sắc , đường nét trên một mặt phẳng và bắng phương pháp ảo giác . còn khối của điêu khắc được biểu hiện cụ thể , có thể tích và nằm trong không gian  , hình tượng nghệ thuật trong điêu khắc mang một tính chất đặc biệt cụ thể , có thể sờ mó thấy được , người xem có thể đứng ở vị trí khác nhau để ngắm nghiá và cảm thụ được tất cả sự phong phú đa dạng về phong thái của con người thong qua hình tượng nghệ thuật điêu khắc đó là nhờ sự biểu đạt khối một cách tinh tế , chính vì vậy khi muốn chọn một bố cục cho một chất liệu nào đó , thì vấn đề về mãng khối là hết sức quan trọng , đó là cái căn bản nhất của một người nghệ sỉ muốn làm tượng , chọn đúng và phù hợp là một vấn đề không hề dể một tí nào , không thể lấy bố cục đá mà gắn cho gỗ hay ngược lại . Một người nghệ sỉ thành công trên rất nhiều chất liệu rất là ít vậy , không phải ai cũng làm được điều đó , muốn làm được điều đó thì phải hiểu rõ về chúng ,chính vì thế muốn thành công trên nhiều chất liệu thì người nghệ sĩ phải biết rõ về từng bố cục để chọn bố cục , mãng khối cho phù hợp .

+ Hình khối trong điêu khắc phải được thể hiện rõ ràng , đối với tượng trữ tình ( ví dụ tượng Tuổi 20 của Vương Học Báo ) thì để thể hiện được vẻ đẹp kiều diễm của phụ nữ hay để minh hoạ truyền thuyết cổ … cần phải tạo nên những hình dáng điển hình có hình khối uyển chuyển . ngược lại đối với các tượng đài đặt trong không gian rộng thì cần phải có hình khối rõ ràng , bề thế , chắc khoẻ ( ví dụ tượng Lê Nin đặt ở vườn hoa Hà Nội )  

- Ánh sáng .

+ Còn vấn đề về ánh sáng cũng rất quan trọng , ánh sáng mà người ta còn gọi là thị giác , nhờ thị giác mà chúng ta có thể nhìn thấy được và cũng nhờ ánh sáng mà chúng ta quan sát  được những cảnh vật xung quanh , nhờ ánh sáng mà chúng ta mới cảm nhận được một tác phẩm nghệ thuật đẹp nhưng một tác phẩm được gọi là đẹp thì người đã tạo ra chúng phải có một cách nhìn và ý đồ tạo ra ánh sang trên tác phẩm đó …

- Chất liệu .

+ Ở mỗi loại chất liệu đều có những đặt trưng riêng , có ưu điểm riêng ; ví dụ như sự mịn màng trong suốt của đá cẩm thạch trắng ; sự thô ráp của đất nung samốt ; sự ấm áp của chất liệu đồng , gỗ ; đanh chắc của kim loại ( gan , thép , hợp kim ) … chính vì vậy , khi lựa chọn sử dụng chất liệu nào còn tuỳ thuộc vào nội dung tư tưởng , phong cách biểu đạc và ý đồ thể hiện của tác giả . Nếu tuỳ tiện áp đặt cho chất liệu một cách tự do không suy nghĩ , khiên cưỡng sẽ làm mất đi ưu thế của nó , thậm chí có thể còn làm giảm giá trị tác phảm cả về nội dung cũng như về giá trị thẩm mĩ của chất liệu đó .

d ) so sánh một số tác phẩm để biết được hiệu quả như thế nào khi chọn đúng bố cục cho chất liệu :

e ) Một số tác phẩm đã thành công giữa chất liệu và bố cục :

* Tượng đá A di đà ở chùa phật tích , tiên du , Bắc ninh .

- Đây là sự thành công ý tưởng cho một tác phẩm điêu khắc đá độc đáo , thân tượng A di đà là một dáng ngồi toạ thiền có cái diện mạo bất biến trên tào sen , những nếp áo rất mảnh cũng là gân lá sen , với khoãng rộng vừa đủ, các đường nét luôn luôn đổi chièu làm mất hẳng sự đơn điệu , nhàm chán lại vừa diễn tả sự chồng chất của nếp vải . Ở hai bên khuỷu tay có một nếp áo được phạt bằng phẳng , lượn lờ chảy xuống trông thật sinh động , không tuỳ tiện , rườm rà . Những nếp áo này được diễn tả dụng cung đóng vai trò trang trí duy nhất trên tượng ( có thể nói như là người nghệ sĩ xưa đã biết dung ngôn ngữ đồ hoạ đang xen với hội hoạ để diễn tả trên một bố cục hợp lý và hoành tráng đến như vậy . Bàn tay trái đặt trên bàn tay phải như thả lỏng trong hơi thở , đặt nhẹ ở đan điền trông dịu dàng , ngồi hơi dướn người về phía trước nom uyển chuyển nhưng vững vàng như bàn thạch . Bởi hai chân được xếp bằng mở rộng ra theo kiểu kiết gìa , các gân là gần như song song , lượn theo hình tròn nây của đùi càng làm căng đâỳ khối . Bởi cách sử lí của đường nét làm cho than thể như kéo dài ra . Theo hai dòng hơi thở đang tập trung luyện khí công để đạt tới hiệu quả không bờ bến của nơi cực lạc . Khối tượng với lối tạo hình trên đã dành cho ta chiêm ngưỡng ở một góc độ riêng , một góc độ mà từ đó ngước lên sẽ bắt gặp một thần tượng , hơi nghiêng đầu , cuối xuống với khuôn mặt từ bi .

 Ở phần bệ tượng và đài sen , pho tượng được đặt trên một bệ tám cạnh hình tháp trên cái đài sen loe rộng , nên cái đẹp vốn có của tượng lại được nhân lên bởi một bệ đá được trang trí tinh xảo , khi xem kĩ những hình trang trí trên bệ và đài sen toàn bộ khối tượng cùng các chi tiết đã được thể hiện một cách biến hoá với ba ý nghĩa thần lực trên , hoà lẫn quan niệm Phật . Còn bệ sen là một đoá hoa nở rộ với hai tầng cánh , tầng trên chạm đôi rồng đối nhau theo lối đục nông , mỏng sóng sánh , rung rinh (phong cánh thời Lý) . Trái lại bệ bát giác được trang trí phủ kín bề mặt , với phong cách chạm nổi , mặt bên của hai tầng đều có nhiều hình rồng dưỡng đuổi nhau , thành một cây ngang dày đặc mây lửa ) ,mặt trên của hai tầng diềm là hai chùm hoa dây xoắn giăng mềm mại , trên cuống hoa có những người bé tý đang leo trèo lặn lội , mặt dưới là văn song nước thuỷ ba ( song có tầng ) . Những ngọn sóng muôn ngàn đợt nhấp nhô cao thấp như muốn nâng bỗng toàn bộ sức nặng của phần trên . Người nghệ sĩ dân gian đã rất tỉ mỉ , công phu trong từng chi tiết , diễn tả người nhỏ , hoa văn thừng , song nước dây leo theo từng chủ đề và ý đồ sắp xếp có hệ thống . Khối đài tượng trên là tài năng của con người viêt đã đã thể hiện thành công đáng siêu nhân , mang tính lý tưởng , đây cũng là một trong những cái đẹp mẫu mực của thời lý còn lại hài hoà và sang tạo trong việt chọn ý tưởng cho bố cục đá .

* Tượng “ phật bà Quan âm , nghìn mắt nghìn tay “ chùa  Bút  Tháp , xã Đinh Tổ , thuận thành , Bắc Ninh  ( chất liệu gỗ ) :

- Tượng phật Quan Âm ngồi như bất động , xếp chân bằng tròn trên toà sen trong tư thế ung dung , tĩnh tại . Đôi mắt lim dim . Hai tay chính chắp trước ngực trong tư thế hành đạo , một hình ảnh quen thuộc mà ta thường gặp ở nhà phật trong giây phút linh thiêng nhất . Một chùm hay một loạt tay nữa dồn dập mọc ra , toả ra từ vai , từ sườn , từ sau lưng phật Bà .Chúng gồm có bốn mươi hai cánh tay với các kiểu dáng đối xứng qua trục giữa như đôi cánh đang xoè ra đang vươn cao và đang bay giống như ngọn lửa đang dập dờn , bừng cháy . Chùm tay này có cáh sắp xếp xung quanh rất độc đáo , khéo léo càng làm tôn them vẻ đẹp tĩnh tại , linh thiêng của phật Bà . Còn hơn chín trăm tay nữa được xếp thành những vòng tròn hướng vào tâm ở ngay sau lưng gáy Phật Bà ( từ to rồi nhỏ dần vào ) làm cho ta cảm giác như ánh hào quang của Phật Bà đang toả sáng và lan rông khắp thế gian .

Ngoài khuôn mặt trầm tư của Phật Bà , ta còn thấy ở hai khuôn mặt ở hai bên tai và tám khuôn mặt nữa trên đỉnh mũ của Phật . Chưa hết – trong long mỗi bàn tay lại khắc một con mắt . Cách giải quyết tạo hình thong minh và dí dỏm “ nghìn tay , nghìn mắt “ một cách vừa tron vẹn , vừa hài hoà . Nó làm cho cái tưởng như vô lý lại trở nên có lý , không gây cảm giác khó chịu , gượng ép , mà ngược lại làm tăng thêm vẽ kì diệu của tác phẩm và nâng được tầm cao của tác giả .

Phật Bà Quan Âm được đặt trên một toà sen ba tầng . Dưới toà sen là bên vuông nhiều tầng được chạm khắc rất tinh tế những hình quạt , hình tròn , hình trám lồng nhau , hình rồng và ngư long vờn ngọc . Trên cùng bệ được chạm khắc song nước và ta thấy nhấp nhô trên sóng nước là những con cua , con hến , trai , rùa và con thuỷ long khoẻ mạnh , dữ tợn . Theo tích cũ , những con vật này là giống yêu tinh bị Phật Bà bắt phải đội toà sen , để không được làm hại dân lành .

Đến đây chúng ta mới hiểu cái thực , cái hư của tác phẩm . Tác giả muôn nói một điều : trên thế gian có cái thiện và cái ác .Cái ác có ở mọi nơi , ở mỗi con người , khi nó lộ nguyên hình , khi nó ẩn náu khó thấy . Mỗi người cần phải nhìn thấy cái ác bằng mắt - bằng hàng nghìn mắt và cần phải rat ay trị cái ác bằng tay - bằng hang nghìn tay. Đó là sự sáng suốt, đó là sức mạnh. Sự sáng suốt và sức mạnh để thấy và thắng cái ác đã được các nghệ nhân miêu tả qua tượng Phật Bà Quan Âm .

Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn tay nghìn mắt là pho tượng lớn , cao tới 3,70m , bề rộng chừng 2m , bề dày tới 1,15m với hang ngàn chi tiết chìm nổi phức tạp . Nó xứng đáng là một pho tượng thành công rực rỡ trong bố cục cũng như chất liệu .                 

f ) Chọn không gian :

* Không gian cũng là một vấn đề rất quan trong cho một tác phẩm nghệ thuật , nó đóng một vai trò không nhỏ khi xây dựng một bố cục hay một chất liệu nào đó cho phù hợp . Một tác phẩm nghệ thuật được gọi là đẹp trong đó cần phải tuân thủ các yếu tố sau ; bố cục và chất liệu phải phù hợp , không gian phải phù hợp  ánh sáng phải đầy đủ , như vậy  tự nó nói lên được chủ đề hay ý đồ của người tạo ra chúng . 

g ) Xây dựng bố cục phải tuân thủ vào những yếu tố : 

1 - Chọn không gian cho phù hợp .

2 - Chọn chất liệu rồi mới xây dựng về bố cục .

3 – Cần phải biết rõ về từng chất liệu : nóng - lạnh ; nhẹ - nặng hay trong trẽo - đục …

h ) Rèn luyện kỹ năng về bố cục đối với sinh viên điêu khắc :

- Là một sinh viên khoa Điêu Khắc cần phải tuân thủ các yếu tố sau : Không ngừng học hỏi trau dồi kiến thức , bổ sung những kiến thức còn thiếu về chuyên môn . Cần phải thâm nhập thực tế về các làng nghề để trau dồi cho bản thân những bố cục và chất liệu cho phù hợp . Nắm bắc những kỷ thuật về chất liệu để xây dựng bố cục có hiệu quả .

- Hình ảnh của một số bố cục rất thành công trên chất liệu :

Đức Phật Thích Ca ở chùa từ Đàm .

IV ) Kết luận:

- Qua bài ngiên cứu này đã giúp cho tôi hểu ra một số vấn đề trong công việc sáng tác nghệ thuật , đó là kinh nghiệm quý báu nhất của một người , luôn đi tìm cái đẹp cho đời , tiến đến cái chân - thiện - mỹ của một tác phẩm nghệ thuật …

-          Rút ra một số bài học và kinh nghiệm có được , qua bài nghiên cứu này .

-         Hiểu  được môt  số vấn đề quan trọng cho bản thân .